Innovatie & Strategie

Zakelijke software
connection

Clouds fuseren in de cloud

Friesland en Terneuzen koppelen processen via iPaaS

12 april 2017

Friesland en Terneuzen koppelen processen via iPaaS

Integration-Platform-as-a-Service (iPaaS) is de volgende stap in het onderbrengen van functionaliteit in de cloud. Waar de Enterprise Service Bus (ESB) vooral wordt gebruikt om verschillende transactionele applicaties aan elkaar te koppelen in het eigen datacentrum, is iPaaS gericht op het verzorgen van die integratie vanuit een cloudservice. Voor de IT-afdeling is iPaaS vaak een belangrijk onderdeel van een veel ingrijpender cloudstrategie. De rol van de afdeling verandert. De taken in technische en applicatiebeheer nemen af terwijl het accent komt te liggen op architectuur en het beheer van contracten. 

Het aanbod van de iPaaS-dienstverlener bestaat uit een set diensten waarmee applicaties en diensten on premise en cloudgebaseerd van één of verschillende organisaties aan elkaar gekoppeld kunnen worden. Rond die koppelingen is doorgaans gereedschap beschikbaar voor compliance- en monitoringdoeleinden.

Sinds vorig jaar heeft Gartner iPaaS in de schijnwerpers gezet als een belangrijk middel om een antwoord te bieden op de explosie aan verschillende databronnen in complexe omgevingen. Het marktanalysebureau heeft 17 aanbieders aangewezen die een plaats verdienen in zijn Magic Quadrant. 

De markt voor iPaaS groeide het afgelopen jaar met 50 procent tot meer dan 400 miljoen dollar constateerde Gartner in zijn meest recente rapport over deze markt. Vijf partijen komen daar uit in het leiders-segment. Dell Boomi steekt daar bovenuit, op de voet gevolgd door Informatica, de specialist in data-integratie, en Mulesoft. Verder krijgen ook Jitterbit en SnapLogic Gartners hoogste kwalificatie.

Provincie Friesland ziet onomkeerbaar proces naar standaarden in de cloud
Marcel Hoekstra

Nieuwe eisen aan de IT-systemen als gevolg van de Omgevingswet en het programma Digitale Overheid, waren voor de provincie Friesland directe aanleiding een iPaaS-dienstverlener in de arm te nemen. Er was tot dan toe weinig behoefte aan een gestandaardiseerde integratie, verklaart Marcel Hoekstra, de CIO van de provincie. Anders dan bijvoorbeeld gemeenten, heeft een provincie niet zo veel transactionele systemen en interactie met burgers. Waar er koppelingen nodig waren, maakte Centric die op maat.

Maar met de Omgevingswet stelt de overheid veel meer eisen aan de integratie, bijvoorbeeld met betrekking tot de informatieketen rond ruimtelijke projecten. Het doel is het starten van projecten zoals woningbouw op voormalige bedrijventerreinen of de bouw van windmolenparken te vereenvoudigen. Voor de uitvoering van die wet moest er een koppeling komen tussen de provincie en de partners in de informatieketen op basis van open standaarden en een generieke data-infrastructuur.  

Steeds meer diensten naar de cloud

Vervolgens ging de bal rollen en lag het voor de Provincie Friesland ook voor de hand de Berichtenbox van Mijn Overheid en de subsidieaanvragen via de Service Bus-kanalen te laten lopen. Dat voor het maken van deze koppelingen een clouddienstverlener werd gekozen, paste in de cloudstrategie van de provincie. De aanzet daartoe werd al in 2011 gegeven. "De harde kant van de ICT werd uitbesteed, zoals helpdesk, desktopbeheer en telecom", zegt Marcel Hoekstra, CIO van de provincie Friesland. Ook het datacentrum is al geruime tijd geleden buiten de deur gezet als managed omgeving bij de FR-IX, de Friese Internet Exchange.

Hoekstra: "Sinds ik hier 2,5 jaar geleden kwam, hebben we dat doorgetrokken naar een strategie om zoveel mogelijk applicaties naar de cloud te brengen." In dat plan wordt het hele applicatielandschap op de schop genomen. Zo neemt de provincie nu de applicaties voor assetmanagement (denk aan wegen, vaarwegen en sluizen), Human Resource Management (HRM) en Customer Relationship Management (CRM) al in de vorm van Software-as-a-Service (SaaS) af. Nu zijn de Office-applicaties aan de beurt. Hoekstra: "De ICT-organisatie van de provincie is met 18 man redelijk klein. Daardoor werden we te afhankelijk van een beperkt aantal mensen. We hadden kennis vaak niet in huis of het was lastig die binnen te halen. Het voordeel is dat die schaalbaarheid nu is uitbesteed. Het doel is onze time to market te versnellen."

Boomi is door Gartner aangemerkt als marktleider in de iPaaS-infrastructuur

Voor het maken van iPaaS-koppelingen koos de provincie na een marktverkenning Enable-U, een dienstverlener die zich heeft gespecialiseerd in integratiediensten voor overheden vanuit de cloud. De dienstverlener maakt gebruik van Dell Boomi, door Gartner aangemerkt als marktleider in de iPaaS-infrastructuur. "Het contract kon worden ingepast in een al bestaande aanbesteding. We hebben bij de selectie advies ingewonnen over de verschillende technische oplossingen die in de markt beschikbaar waren.

Het voordeel van zo'n bij de overheid bekende dienstverlener is dat ze veel ervaring hebben met koppelingen die voor ons nieuw zijn. We maken gebruik van een aantal Sdu-producten zoals de digitale handtekening en koppelingen met de website. Daardoor kon bijvoorbeeld de implementatie van de digitale subsidieaanvragen in 2,5 maand live."

Afhankelijkheid neemt toe

Maar het uitbesteden heeft niet alleen voordelen voor Hoekstra: "Je bent wel volledig afhankelijk van de leverancier voor de ontwikkeling van nieuwe functionaliteit en het beheer. Zij hebben hun eigen releasetempo. Wanneer je software on premise draait, kun je zelf bepalen wanneer je een nieuwe release invoert. Het is voor ons nog te vroeg om te bepalen wat de impact daarvan is op de organisatie, omdat we nog onvoldoende cycli hebben meegemaakt."

De overgang naar het werken met standaarden is voor Hoekstra een onomkeerbaar proces. Aanbieders gaan steeds meer over op het leveren volgens de standaarden. "Straks heb je geen keuze meer. Door meer gebruik te maken van standaard inrichting vallen ook de aanpassingen binnen de standaard. Daardoor nemen risico's af en kunnen we met minder beheercapaciteit toe."

Hoekstra streeft er naar binnen twee jaar alle applicaties over te hevelen naar een Microsoft Azure-platform en volledig afscheid te nemen van het eigen datacentrum. Hij spreekt zelfs van een mantra: SaaS, tenzij. De IT-afdeling zal zich voornamelijk bezighouden met informatiemanagement en coördineren van ICT, zoals contractmanagement. Ook wil hij een accent leggen op het ontwikkelen en bewaken van een goede architectuur. Juist bij het uitbesteden is het van belang de data-architectuur op orde te hebben. Daarom ziet hij het aantal taken voor de IT-architecten groeien. Zo wil hij ook technische kennis in huis hebben met betrekking tot de koppelvlakken om een goede rol als opdrachtgever te kunnen vervullen.

Gemeente Terneuzen koppelt steeds meer clouddiensten
Bart Dekker

De gemeente Terneuzen schakelde in het najaar over op iPaaS voor het koppelen van processen in de cloud. Het was een overschakeling waar geen ontkomen aan was. "Je krijgt steeds meer te maken met de uitwisseling van gegevens tussen diensten", zegt Bart Dekker, informatieadviseur bij de gemeente. "Daarvoor heb je steeds meer slimme koppelingen nodig. Het Kadaster bijvoorbeeld is gestopt met het aanleveren van gegevensbestanden. Je moet als gemeente nu zelf een koppeling met hun systeem tot stand brengen."

Tot voor kort werd er bij de gemeente Terneuzen nog veel on-premise geregeld. De interne diensten, zoals sociale zaken, groenvoorziening en leerlingenvervoer, hadden allemaal hun eigen systemen. De integratie daarvan die nodig was, moest met de beperkte capaciteit van de eigen afdeling ICT tot stand worden gebracht. "Terneuzen is een gemeente met 50.000 inwoners en een IT-afdeling van negen man. We kregen wel te maken met tachtig tot negentig leveranciers. Daarom is het handiger dat allemaal centraal te regelen."

Dekker kwam in aanraking met de iPaaS-oplossing via het contact met Equalit, het Shared Service Center voor ICT van tien gemeenten in West-Brabant, waar Terneuzen overigens geen deel van uitmaakt. Equalit werkte weer samen met Enable-U als iPaaS-dienstverlener voor veel overheden. Dit bedrijf had al meer gemeenten dergelijke koppelingen gemaakt. Dekker: "De berichten aan burgers kunnen straks via de Berichtenbox. Ze loggen in en zien daar hun hele communicatiegeschiedenis met de gemeente."

Verlost van koppelingenstress

Dekker ervaart de nieuwe werkwijze als opluchting. "Voorheen maakten we de koppelingen zelf, als we ze al maakten. Je hebt te veel softwarebedrijfjes die allemaal volgens hun eigen invulling standaarden implementeerden. Als gemeente zit je klem daartussen. Bijvoorbeeld wanneer een databaserecord tien velden heeft. Als de ene leverancier bepaalt dat het tiende veld altijd leeg blijft en de ander vult het wel op, kan de zaak spaak lopen, terwijl ze wel aan de KING-standaard voldoen. Er zijn zo veel dialectverschillen. Wij zijn een Centric-gemeente met veel Centric-toepassingen. Binnen Centric waren wel koppelingen, maar als ik een koppeling met een niet-Centric-leverancier wilde dan moest ik de partijen bij elkaar brengen."

Door het proces te automatiseren worden minder fouten gemaakt en verhoogt de efficiency en het gemak

Die problemen zijn nu verdwenen. Enable-U heeft een vertaalservice voor die de dialectverschillen voor een reeks gemeenten regelt. De gemeente heeft ook de zorgen rond de postversturing uitbesteedt. "We moesten wel de burgers overtuigen dat ze in het vervolg alleen mail ontvangen in plaats van een brief zoals voorheen. Maar nu hoeven we alleen nog een bestand aan te leveren bij de landelijke Berichtenbox. Daar wordt de verzending naar de burgers verzorgt. We krijgen dan een lijst terug met mensen waar geen mail afgeleverd kon worden, bijvoorbeeld omdat ze niet hebben geopteerd voor de e-maildienstverlening. Aan die mensen sturen we dan een geprint exemplaar via de post."

Nog te vroeg om te juichen

Dekker houdt nog wel wat slagen om de arm. "Tot nu toe hebben we alleen nog maar voordelen gezien. Maar het is nog vroeg dag. De besparing als gevolg van de IPaaS-inzet is in het begin minimaal. Op termijn kunnen we wellicht flink besparen op portokosten en brieven drukken. Wanneer er meer koppelingen komen, kunnen burgers steeds meer handelingen zelf online regelen waardoor administratieve handelingen overbodig worden." Hij doelt dan bijvoorbeeld op een koppeling met de RDW waarmee straks het aanvragen van de parkeervergunning kan worden geautomatiseerd. Terneuzen heeft zo'n 5000 parkeervergunningen uitgegeven. "Door het proces te automatiseren worden minder fouten gemaakt en verhoogt de efficiency en het gemak. In de nabije toekomst is het mogelijk makkelijker samenwerkingsverbanden te creëren en meer flexibiliteit in te bouwen."

Lees meer over
Zie ook Innovatie & Strategie op AG Connect Intelligence
Reactie toevoegen