Management

Juridische zaken
Drone

Drones in opmars

Strenge regels zitten innovatieve toepassing in de weg

Drone © CC0 - pixabay pixel2013
18 november 2016

Strenge regels zitten innovatieve toepassing in de weg

Door hun brede inzetbaarheid en talrijke mogelijkheden creëren drones een nieuwe groeimarkt voor de IT-industrie. Chipmakers, softwarebedrijven en telecommaatschappijen zullen oplossingen bieden voor de verwerking van datastromen die drones genereren. Bovendien zullen organisaties ze steeds meer inzetten ter ondersteuning van hun eigen bedrijfsprocessen. Maar de IT-manager moet wel rekening houden met strenge regelgeving.

De drone heeft de afgelopen jaren een enorme opmars gemaakt. Uit het register van de Amerikaanse Federal Aviation Administration (FAA), waar drones voor professioneel gebruik geregisteerd moeten worden, blijkt dat het aantal geregistreerde drones in 2015 met ruim 1255 procent is gegroeid. Ter vergelijking, in 2014 groeide dit aantal nog met ‘maar’ 207 procent. In Nederland hoeven drones voor professioneel gebruik (nog) niet geregistreerd te worden. Echter, ook zonder statistiek kan worden opgemerkt dat de drone in Nederland in opmars is.

Aan drones kunnen een scala aan instrumenten worden gemonteerd, zoals camera’s, microfoons, verschillende soorten sensoren, radars, gps-systemen en wifi-routers. Indien een dergelijk instrument aan een drone is bevestigd, wordt dit ook wel de ‘payload’ van de drone genoemd. De combinatie van een op afstand te besturen, onbemand, luchtvaartuig en een gemonteerd instrument biedt vele toepassingsmogelijkheden. Zo worden drones ingezet voor de inspectie van gebouwen, gevels, daken, zonnepanelen, wieken van windmolens, bruggen en watertorens. Drones worden ook gebruikt voor inwendige inspectie van opslagtanks en opslagmagazijnen en voor de thermografische inspectie van piperacks. Verzekeringsmaatschappijen gebruiken ze voor het beoordelen van storm- en brandschade. Er is vrijwel geen markt te bedenken waarin drones geen rol kunnen spelen. Zelfs IT-beheer zou volgens sommigen in de toekomst met drones kunnen worden uitgevoerd. In plaats van het inschakelen van een buitendienstmedewerker zou een drone naar een klant kunnen worden gevlogen om medewerkers van een klant eenvoudige handelingen te laten uitvoeren. Door de besparing in tijd en reiskosten kan dit voor de klant een aantrekkelijk alternatief zijn.

Niet toegestaan

Waar moet de IT-manager rekening mee houden als zijn organisatie besluit gebruik te maken van drones? Allereerst is het van belang te beseffen dat het niet zomaar is toegestaan om drones in te zetten. Commercieel gebruik van drones is streng gereguleerd door de Wet luchtvaart. De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILenT) ziet streng toe op de naleving hiervan. De Wet Luchtvaart schrijft voor dat de bestuurder van de drone zijn vliegbrevet moet hebben behaald bij een gecertificeerde vliegschool en dat de drone ingeschreven moet staan in het luchtvaartregister. Als de drone en de bestuurder voldoen aan deze verplichtingen, dan mag beroepsmatig gebruik worden gemaakt van een drone van maximaal 150 kilogram. Indien men een piloot en een drone wil inhuren, dan zal men een zogenaamde RPAS Operator Certificate (ROC-vergunning) moeten hebben.

Commercieel gebruik is streng gereguleerd door de Wet luchtvaart

Voorts gelden er beperkingen aan het gebruik van drones. Bij overtreding van deze regels riskeert men een geldboete of kan de drone in beslag worden genomen. Zo mag alleen gebruik worden gemaakt van een drone bij daglicht en mag hij niet verder dan 500 meter van de gebruiker vandaan vliegen. Daarnaast moet minimaal 150 meter afstand worden gehouden van mensenmassa’s, bebouwing en wegen waarop 80 kilometer per uur of meer gereden mag worden en moet 50 meter afstand worden gehouden van industriegebieden, vaar- en voertuigen en spoorlijnen.

Beperkingen

De volgende beperkingen gelden bij het gebruik van drones:

• De drone vliegt niet verder dan 100 meter bij de bestuurder vandaan.

• De drone vliegt niet hoger dan 50 meter boven de grond of het water.

• Er mag niet binnen 50 meter van mensenmenigten, aaneengesloten bebouwing, snelwegen of 80-kilometerwegen worden gevlogen.

• Er mag slechts in het luchtruim categorie G worden gevlogen, dit is de restcategorie van het luchtruim waar geen speciale categorie van toepassing is.

• Er mag niet binnen 3 kilometer van een luchthaven worden gevlogen.

• De bestuurder mag niet hebben gedronken, een rijverbod hebben of anderszins geestelijk of lichamelijk niet in staat zijn tot het veilig besturen van een drone.

De bestuurder van een drone is verplicht om incidenten te melden bij de ILenT. Ongevallen met gewonden of doden moeten direct aan de Onderzoeksraad voor Veiligheid worden gemeld.

Op termijn wil de overheid ook vliegen buiten zichtbereik toestaan. Momenteel zijn de risico’s op controleverlies en neerstorten volgens de overheid echter nog te groot. De overheid is van mening dat er eerst betrouwbare apparatuur beschikbaar dient te komen om te navigeren en om de afstand tot andere luchtvaartuigen te bepalen.

Strenge regulering

Hoewel het gebruik van drones vele mogelijkheden en kansen biedt, staat het commercieel gebruik ervan nog in de kinderschoenen. De strenge regulering zorgt voor hoge startkosten bij het commercieel gebruik van drones en verbiedt ook vele potentiële gebruiksvormen.

Er zijn dan ook klachten uit de industrie gekomen dat de strenge regulering een rem vormt op de innovatie. De minister bleek gevoelig voor deze klachten en heeft met de beleidsregel voor het verlenen van ontheffingen voor micro- en minidrones (de Mini- en Micro-drone Regeling) een stap in de goede richting gezet. Sinds 1 juli 2016 is het mogelijk een ontheffing aan te vragen bij de ILenT. Met deze ontheffing kan commercieel gebruik worden gemaakt van microdrones (maximaal 1 kilogram) en minidrones (maximaal 4 kilogram) zonder dat alle verplichtingen uit de Wet luchtvaart van toepassing zijn.

Met de ontheffingen mag echter niet onbeperkt commercieel gebruik worden gemaakt van een micro- of minidrone. Er is weliswaar een kleine stap naar deregulering van het commercieel gebruik van drones gezet, er gelden nog steeds veel regels. Positieve ontwikkeling is wel dat een aantal certificaten en keuringen niet langer verplicht is, hetgeen het financieel aantrekkelijker maakt om er commercieel gebruik van te maken.

Risico’s

Men dient zich bovendien te realiseren dat het gebruik van drones niet zonder risico’s is. De ILenT heeft op 23 juni 2015 een informatieblad uitgebracht over de incidentmeldingen van drones in de periode 2012 - 2014. Hieruit blijkt dat het aantal incidentmeldingen waarbij drones zijn betrokken stijgt.

Sinds 1 juli 2016 is het mogelijk een ontheffing aan te vragen

Daarnaast dient men er alert op te zijn dat bij het gebruik van drones inbreuk kan worden gemaakt op andermans privacy. Drones zijn immers steeds vaker uitgerust met camera’s. Een bedrijf dat besluit tot het gebruik van drones zal hiervoor als ‘verantwoordelijke’ in de zin van de Wet bescherming persoonsgegevens aansprakelijk zijn. Met de intrede van de Algemene Verordening Gegevensbescherming in 2018  zal echter ook de ‘bewerker’ aansprakelijk kunnen worden gesteld. De bewerker is degene die in opdracht van de verantwoordelijke de persoonsgegevens verwerkt. Dit betekent bijvoorbeeld dat het bedrijf dat de website host waar het filmpje op is gezet, aansprakelijk kan worden gesteld wanneer daar een drone-filmpje is geüpload waarmee inbreuk wordt gemaakt op iemands privacy.

Luchtvaartuig

Een drone is een onbemand, op afstand bestuurbaar, luchtvaartuig en staat ook bekend als een UAV (Unmanned Aerial Vehicle) of een RPAS (Remotely Piloted Aircraft System). Een drone is op afstand te besturen, maar kan ook een voorgeprogrammeerde opdracht uitvoeren. De grootte en het gewicht van verschillende drones lopen sterk uiteen. Er zijn drones die minder dan een kilo wegen en er zijn er die meer dan honderd kilo wegen.

Een drone valt onder de definitie van een luchtvaartuig in de zin van de Wet luchtvaart. Een luchtvaartuig is een toestel dat in de dampkring kan worden gehouden door de krachten die de lucht daarop uitoefent (zoals aerodynamica of een propeller), anders dan de krachten van de lucht tegen het aardoppervlak (zoals een raket).

Veranderingen

De ontwikkelingen op het gebied van drones gaan razendsnel. Drones worden goedkoper en kleiner. De kleinste drones zijn op dit moment een paar centimeter groot. De verwachting is dat binnen afzienbare tijd drones op de markt zullen verschijnen ter grootte van een insect. Ook de ontwikkelingen op het gebied van regelgeving gaan snel. Per 1 juli 2016 is de Mini- en Micro-drone Regeling in werking getreden. Dit maakt het voor professionele gebruikers makkelijker om met drones tot 4 kilogram te vliegen. Voor het gebruik van zogenaamde micro-drones tot 1 kilogram is er voor professioneel gebruik zelfs helemaal geen vergunning meer nodig. Ook wil het kabinet ruimere bevoegdheden creëren voor de inzet van drones voor hulpverlening, opsporing en handhaving van de openbare orde. De veiligheid en bescherming van privacy blijven daarbij uiteraard vooropstaan. Zo overweegt het kabinet technische eisen te stellen aan de drones, bijvoorbeeld op het gebied van cybersecurity.

Of drones wel of niet de nieuwe groeimarkt voor de IT-industrie zullen vormen, en of het gebruik van drones binnen de IT-industrie een hoge vlucht zal nemen, is lastig te voorspellen. Als de regulering verder wordt versoepeld, ligt dit wel voor de hand. Het is voor de IT-manager in ieder geval zeer interessant de technische mogelijkheden en de kansen die dit met zich meebrengt, op de voet te volgen. Zoals duidelijk moge zijn, mag bij het signaleren van kansen het volgen van de ontwikkelingen in de wet- en regelgeving niet ontbreken. Ook hier staat veel te veranderen.

Zie ook Management op AG Connect Intelligence
2
Reacties
MS 18 november 2016 13:07

De oude en nieuwe (toekomstige) regels worden in dit artikel door elkaar gehaald...

MS 18 november 2016 13:06

De oude en nieuwe (toekonstige) regeles worden in dit artikel door elkaar gehaald...

Reactie toevoegen