Innovatie & Strategie

Klantinteractie
Ecosysteem

Ecosysteem denken

Verbindt organisaties met mens en omgeving

16 maart 2017

Verbindt organisaties met mens en omgeving

Onze veranderende ­wereld vergt een andere manier van ­denken. Eigen belang en onderlinge competitie staan niet langer voorop. Organisaties opereren in de ecosystemen van klanten, partners, werknemers en de maatschappij. We moeten het ecosysteemdenken omarmen.

De wereld waarin we leven is continu in verandering. Onze omgeving wordt complexer en dynamischer, onze context van interactie verschuift van lokaal naar globaal en allerlei technologische ontwikkelingen zorgen voor nieuwe mogelijkheden. Deze evoluties brengen een aantal structurele uitdagingen met zich mee. Onze natuurlijke resources geraken steeds meer uitgeput, de kloof tussen rijk en arm wordt alsmaar groter en op persoonlijk vlak voelen meer en meer mensen een grote disconnect tussen hun alledaagse acties en wie ze echt zijn als mens.

Hoewel deze ontwikkelingen al jaren aan de gang zijn, blijven de recepten die we vandaag toepassen nog grotendeels onveranderd. Onze huidige manier van denken wordt nog steeds gedomineerd door het ego-denken, waarbij eigenbelang en onderlinge competitie de boventoon voeren. Maar zoals Einstein het zo mooi uitdrukte: “We cannot solve our problems with the same thinking we used when we created them.” Indien we als mens (op individueel niveau), en als organisaties (op collectief niveau) toegevoegde waarde willen creëren voor iedereen, moeten we onze manier van denken diepgaand durven herzien. Het ecosysteemdenken biedt hiertoe een krachtig kader aan.

Ecosysteemdenken

Om het ecosysteemdenken te beschrijven, ga ik kort in op de twee onderdelen van het ecosysteemdenken zelf: eco en systeemdenken. Systeemdenken is een manier van denken, waarbij vanuit een holistisch perspectief naar het geheel wordt gekeken, door te kijken welk doel het geheel nastreeft in interactie met zijn omgeving. Daarbij wordt de focus gelegd op het dynamische aspect, hoe het geheel met zijn omgeving interageert, hoe die omgeving onderhavig is aan veranderingen, en hoe die dan weer inspelen op het geheel. Het geheel is dus een dynamisch samenspel tussen een aantal onderdelen die samenwerken om het gemeenschappelijk doel van het geheel te realiseren.

Het systeemdenken ook gezien worden als een impliciete kritiek op het reductionistisch denken. Het reductionistisch denken probeert een probleem op te lossen door het te reduceren tot zijn samenstellende onderdelen, om dan vooral te focussen op het oplossen van de individuele onderdelen zelf. Deze aanpak legt minder nadruk op het dynamische spel tussen een probleem en zijn omgeving, en is daarom beter geschikt in situaties waarbij de complexiteit laag is en de voorspelbaarheid hoog.

Het woord eco in ecosysteemdenken refereert aan levende systemen als ultiem voorbeeld van wendbare systemen. Levende systemen hebben de unieke gave zich snel te kunnen transformeren wanneer ingrijpende wijzigingen zich voordoen – of ze sterven uit, als ze niet snel genoeg transformeren. Bovendien weten ze als geen ander synergieën na te streven door deel te nemen aan andere ecosystemen, en hierbij zowel voor zichzelf als voor het groter geheel waarde te creëren.

Ecosysteemdenken in business

Meer en meer mensen beginnen ook naar organisaties als ecosystemen te kijken, hoe ze opereren in hun ecosysteemcontext, hoe ze netwerken van waardecreatie kunnen uitbouwen tussen hun eigen ecosysteem en de ecosystemen van klanten, partners, werknemers, burgers, de maatschappij en de globale omgeving.

Het ecosysteemdenken in business biedt organisaties een kader om op een holistische manier over waardecreatie na te denken. Het verlegt daarbij de focus van efficiëntie naar wendbaarheid, van standaardisatie naar aanpasbaarheid, van controle naar responsiviteit, van het ‘ego’ van de eigen organisatie naar het ‘eco’ van de bredere context.

In een wereld die continu in verandering is, biedt het eocysteemdenken een inspirerend kader voor de ontwikkeling van onze maatschappij als geheel. Maar het vraagt een diepgaande transformatie van onze manier van denken en handelen, zowel op individueel als op collectief vlak.

Praktijk

Hoe kunnen we dit ecosysteemdenken in de praktijk gaan toepassen? Ik zou dit graag illustreren aan de hand van de vier dimensies van transformatie die ik ook beschreven heb in mijn boek over waardecreatie voor de digitale wereld: Value Creation for The Digital World, a Journey of Transformation. Deze dimensies van transformatie zijn sterk geïnspireerd op het ecosysteemdenken en zijn gebaseerd op mijn ervaringen met transformatie van organisaties in de praktijk.

1.Ecosysteemdenken en waardecreatie

Een eerste dimensie van transformatie betreft de manier waarop organisaties waarde creëren. Vele bedrijven beseffen dat ze hun manier van waardecreatie fundamenteel moeten gaan herdenken om nog het verschil te kunnen in de dynamische context van vandaag.

In plaats van hun producten en diensten in eigen huis uit te vinden, om ze daarna door de interne waardeketting van sales, marketing en operations naar de klant te pushen, nemen zij een veel meer ecosysteemgeoriënteerde aanpak aan voor waardecreatie.

Daarbij doorlopen ze op een iteratieve manier de waardecreatiecyclus van context-­exploratie, waarde-identificatie, service­design, service-implementatie, meten en leren. Ze doen dit niet alleen, ze doen dit in cocreatie met klanten, partners en werknemers. Hiertoe integreren ze een outside-in aanpak gedreven vanuit de klant en de markt, met een inside-out aanpak gedreven vanuit de core capabilities van de eigen organisatie. Ze pakken dit lean en agile aan om ervoor te zorgen dat de gedane investeringen waarde opleveren in de markt – of om voldoende snel te kunnen bijsturen.

2. Ecosysteemdenken en technologie

Een tweede dimensie van transformatie betreft de manier waarop bedrijven omgaan met technologie. In de traditionele technologiearchitecturen van vele bedrijven lag de focus vooral op het creëren van technologie voor het ondersteunen van interne processen voor bijvoorbeeld marketing, sales, operations, finance, logistiek en customer support.

In een ecosystemische visie op technolgie verschuift de focus veel meer naar het gebruiken van technologie om waarde te creëren in collaboratie met de partners in de ecosysteemcontext. Tradionele silo-applicatiearchitecturen worden daartoe omgevormd naar digitale platformen om klanten, bedrijven, partners, werknemers, overheden en fysieke producten met mekaar te connecteren in waarde creërende netwerken.

De focus verschuift daardoor van het creëren van enterprisetechnologie voor interne doeleinden, naar het gebruiken van alomtegenwoordige technologie voor externe waardecreatie in het bredere ecosysteem.

3. Ecosysteemdenken en organisatiestructuren

Een derde dimensie van transformatie betreft de structuren volgens welke bedrijven georganiseerd worden. Het traditionele organisatiemodel is typisch gebaseerd op pyramides en hiërarchie en is er vooral op gericht de interne werking van een organisatie te optimaliseren door het clusteren van functionele competenties in departementen.

In een ecosysteemvisie op organsiaties verschuift ook de focus van de organisatestructuur zelf naar de manier waarop die organisatie gaat interageren met zijn omgeving. Vanuit de waardecreatie met de omgeving worden mutli-disciplinaire teams opgezet die kort bij de markt opereren om waarde voor de klanten te kunnen creëren. In plaats van te managen vanuit de top van de hiërarchie, krijgen deze teams de autonomie om kort bij de markt hun eigen beslissingen te nemen. Meerdere teams gaan dynamisch samenwerken in netwerken om zich op een wendbare manier te organiseren zodat de gehele organisatie zich op een flexibele manier kan aanpassen aan veranderingen in de omgeving.

4.Ecosysteemdenken en het individu

De meest uitdagende transformatie rond ecosysteemdenken is op individueel niveau. Zoals Otto Sharmer het uitdrukt: “Our society must move from ego-system to eco-system economics. This requires that we shift ourselves from ego-system silos to eco-system awareness that considers others and includes the whole”.

Een evolutie naar meer ecosysteemdenken vraagt dat we ons bewustzijn verplaatsen van ons eigen centrum naar de ruimere context om nieuwe ervaringen op te doen en een open geest te ontwikkelen. Het vraagt ons met empathie naar mekaar te luisteren en de wereld met een open hart tegemoet te treden. Het vraagt ons te denken, te voelen en te handelen vanuit het groter geheel om ons te kunnen verbinden met de mogelijkheden die telkens verschijnen in onze wereld.

Ik wens alvast dat het ecosysteemdenken een bron van inspiratie kan zijn voor elk van jullie, zodat jullie zelf ‘change maker’ kunnen worden voor waardecreatie vanuit jullie eigen organisatie. Nieuwe uitdagingen moeten we met een nieuwe manier van denken oplossen.

Zie ook Innovatie & Strategie op AG Connect Intelligence
Reactie toevoegen