Innovatie & Strategie

Wetenschap
Blockchain

Thinking Outside the Blocks

Een strategisch perspectief op blockchain en digital tokens

© CC BY 2.0 - Flickr.com,  Howard Lake
19 april 2017

Een strategisch perspectief op blockchain en digital tokens

Tot 2015 was Bitcoin niet echt doorgedrongen tot boardrooms. Dankzij visionairs als Don Tapscott staat het nu als blockchain en digital tokens op de agenda van CEO’s. Al gloort de belofte van een nieuwe disruptive technologie aan de horizon, toch worden deze technologieën nog steeds gezien als complex en ingewikkeld. Het is tijd voor een strategische analyse van het fenomeen.

De blockchain en digital tokens zijn technologieën die op dit moment nog niet volwassen zijn maar op lange termijn wel de potentie hebben om disruptive te zijn. Een mooi voorbeeld daarvan is bitcoin. In de winter van 2014, toen de revolutie in de Oekraïne op uitbreken stond, verschenen er demonstranten op televisie met borden met een QR-code, die donoren in de gelegenheid stelde om Bitcoins over te maken en daarmee de revolutie te ondersteunen. De opbrengst was verbluffend. Duizenden mensen over de hele wereld hielden de camera van hun mobiele telefoon voor het scherm en doneerden anoniem met drie clicks in 20 seconden tegen minimale transactiekosten. Een donatie via het traditionele betalingsverkeer was niet echt een optie; geen anonimiteit voor de demonstranten, drie tot vier dagen voor dat de transactie is afgerond en meer dan 10 procent transactiekosten.

Het is belangrijk om te benadrukken dat de anonimiteit ook risico's met zich meebrengt. Niet geheel ten onrechte worden bitcoins in verband gebracht met witwassen en belastingontwijking. Dat maakt dat het niet echt waarschijnlijk is dat bitcoins op korte termijn een centrale plaats zullen gaan innemen in het monetaire systeem. Overheden willen om begrijpelijke redenen controle houden over het monetaire systeem. Daarmee is de bitcoin in zijn huidige vorm slechts een aanvulling op het monetaire systeem.

Maar als we vanuit een strategisch perspectief kijken naar de mogelijkheden dan gaan deze verder als alleen monetaire transacties. Een digitale representatie van ieder eigendom kan worden vastgelegd door middel van een blockchain. Denk hierbij aan Internet of Things, digitale content of supply chain-transacties. Dat verklaart de belangstelling van investeringsmaatschappijen en technologiebedrijven in de blockchain-technologie.

Potentiële killer-apps

Toepassingen die zich goed lenen voor de inzet van blockchain-technologie en digital tokens zijn informatie-intensief.

1. Internet of Things-transacties. De technologie maakt het mogelijk om kleine transactie tussen apparaten tot stand te brengen. Een goed voorbeeld hiervan is het Duitse bedrijf Slock.it. Zij hebben een applicatie ontwikkeld die apparaten thuis koppelt aan een (Ethereum) blockchain: smart contract voor kamerverhuur gekoppeld aan een smartlock op de voordeur. Deze toepassing zet niet alleen het traditionele betalingsverkeer maar ook Airbnb buitenspel.

2. Digitale content. Het bijhouden van de tijdsduur van het bezoeken van een internetpagina is eenvoudig en goedkoop en kan door de muzikanten worden gebruikt om bijvoorbeeld af te rekenen op basis van een smart contract. Dit zal een fundamentele verandering tot gevolg hebben door de online media-industrie. De betalingen door eindgebruikers komen direct ten goede aan de rechthebbenden. De Britse singer-songwriter Imogen Heap bood haar liedje Tiny Human in 2015 online aan, waarbij de betaling via blockchain verliep.

3. Supply chains. De noodzakelijke papierwinkel voor supply chains is niet alleen inefficiënt maar ook foutgevoelig. Sommige financiële instellingen maken al gebruik van blockchain-technologie voor de kredietbrieven. Uiteraard kan dit ook worden uitgebreid met andere kenmerken van de lading. Op een platform zoals Procenance.org kunnen organisaties de kenmerken van bijvoorbeeld hun producten of van specifieke productiebatches vastleggen. Hiermee komt een groot aantal intermediairs in de keten buitenspel te staan.

Naast deze drie zijn er ook andere veelbelovende toepassingen: de registratie van eigendom van land, het zekerstellen van een digitale identiteit, de gezondheidszorg en de digitalisering van gevestigde/traditionele valuta.

Uitdagingen

Blockchain-technologie is op weg om een disruptive technology te worden, maar voor het zover is zijn er nog wel een paar punten die aandacht vragen. Allereerst de schaal. Op dit moment handelt bitcoin slechts 3 tot 5 transacties per seconde af, waar de systemen van creditcardorganisatie Visa 2.500 transacties per seconde handelen. De capaciteit van bitcoins is beperkt door de vaste creatie heart-beat en de maximale omvang van een blok. Het vergroten van de omvang van blokken verhoogd de kwetsbaarheid. Op dit moment wordt bijna 60 procent van de capaciteit geleverd door vier Chinese mining pools. Ook de energieconsumptie door de blockchain miners is verontrustend, niet alleen vanuit kostenperspectief maar ook vanuit duurzaamheidsperspectief. Uiteraard wordt er hard gewerkt aan het vergroten van de schaalbaarheid. Alleen zijn nog niet alle concepten geïmplementeerd. Met de invoering van het protocol proof-of-stake vermindert de mining inspanning drastisch. Dit vergroot de toepassing van de technologie voor kleinere transacties. Ook zorgt het toevoegen van channels en sidechains aan de stack voor efficiency. Voor channels neemt de efficiency toe doordat er slechts een specifiek deel van de transactie hoeft te worden vastgelegd. Bij sidechains ontstaat er een zelfstandige blockchain naast de hoofd blockchain. Tot slot is er het concept sharding, waarbij niet alle nodes alle transacties verifiëren. Ook dit concept leidt tot een grotere schaalbaarheid ten koste van de betrouwbaarheid.

Strategie bepalende principes

In de loop van de tijd zal de techniek oplossingen vinden voor de uitdagingen. Organisaties moeten hun strategie bepalen ten aanzien van het gebruik van blockchain en digitale tokens. Om die strategie aan te scherpen zijn er vijf principes die richting kunnen geven. Het eerste principe is er op gericht om binnen een netwerk samen te werken aan succesvolle toepassingen, bouw aan allianties. Samenwerking verkort de doorlooptijd van het komen tot een industriestandaard.

Daarnaast moeten organisaties een balans zoeken tussen technologie en organisatie voor het vormgeven van blockchains. Dit tweede principe richt zich vooral op het maken van een keuze tussen enerzijds open en anderzijds gesloten netwerken. Hierbij hebben de open netwerken schaal en kunnen de gesloten netwerken volstaan met een veel kleinere omvang om een betrouwbare transactieverwerking te realiseren.

Een derde principe waar rekening meegehouden moet worden is de rol van de overheid. Op dit moment hebben de meeste overheden een positieve houding ten aanzien van deze technologie. In de toekomst kan dit klimaat omslaan. Van de andere kant kunnen overheden ook een voortrekkersrol gaan vervullen door zelf op grote schaal deze technologie te gaan inzetten.

Ook is het goed om de resultaten van investeringen in deze technologie in ogenschouw te nemen. De meeste rendementen zijn niet om naar huis over te schrijven. De kern van het vierde principe is dat de meeste gevestigde bedrijven alleen vanuit een defensieve houding zullen investeren. Een meer visionaire wijze van benaderen zal leiden tot hogere rendementen op investeringen doordat er nieuwe markten ontstaan.

Het laatste principe stelt dat radicale onzekerheid de norm moet worden. Durf te investeren in de technologie; niet in bitcoins, maar in toepassingen. De markt zal zinvolle toepassingen snel oppakken en Blockchain-technologie en digital tokens tot een succesvolle disruptive technology maken.

Succesvolle adoptie

De traditionele aanpak van visie ontwikkeling en goedgekeurde projectplannen met businesscases werkt niet. Voor een succesvolle adoptie zijn er drie elementen belangrijk. Allereerst scherpzinnigheid. Zorg ervoor dat de organisatie de omgeving door en door kent. Niet alleen de technologie maar ook de concurrentie, allianties en de capabilties van start-ups. Hier ligt een schone taak weggelegd voor het senior management. Hun betrokkenheid is noodzakelijk. Ten tweede is het zaak om risico's te spreiden; zet in op meer toepassingen en zoek de samenwerking met meerdere organisaties in wisselende samenstellingen. Tot slot, denk groot maar start klein. Experimenteer en bouw ervaring op door het lanceren van niche toepassingen. Op basis daarvan kun je proefondervindelijk vaststellen wat wel en wat niet werkt.

Deze bijdrage is gebaseerd op eerdere BCG publicaties: https://www.bcg.com/blockchain/thinking-outside-the-blocks.html

Case study

Distributed Ledger Technology in de financiële sector

Een financiële instelling wilde haar post trade processes optimaliseren. In haar strategische zoektocht richtte de organisatie zich op de mogelijkheden om de huidige oplossingen te vervangen door distributed ledger technology (DLT). Hierbij werden er meer dan dertig use cases geïdentificeerd, waaronder een use case voor de trade repository voor over-the-counter transactions (OTC). Recentelijk hebben ook een aantal centrale banken en toezichthouders zich gebogen over de inzet van DLT voor trade repositories en specifiek aanbevelingen gedaan. Op dit moment zijn de belangrijkste uitdagingen dat er 25 verschillende repositories in elf jurisdicties over de gehele wereld in gebruik zijn. Daarnaast is er een grote diversiteit in de formaten die worden gebruikt en wordt er een groot aantal transactie verwerkt. Dit alles komt de kwaliteit van de gegevensverwerking niet te goede. Ook is deze traditionele opzet niet kostenefficiënt. Het samenvoegen en harmoniseren van de over de 25 repositories verspreiden gegevens helpt de mondiale toezichthouders bij het opsporen en controleren risico's in internationale markten.

In de use case voor de trade repository zijn alle deelnemende partijen, inclusief de toezichthouders, nodes in een permissioned distributed ledger. De ledger wordt beheerd door een gemeenschappelijke validator of verifier van gegevens. Hierbij wordt de informatie in de volgende informatieblokken gedeeld: price data, transaction data, valuation data en collateral data. De transacties worden door de validator versleuteld, zodat alleen de relevante partijen, inclusief de toezichthouder, volledige toegang hebben. Andere nodes hebben alleen op anonieme basis toegang tot een transactie. Zij kunnen niet zien welke partijen de transactie zijn aangegaan.

De voordelen zijn evident. Door een harmonizering en samenvoeging is afstemming over meerdere partijen overbodig geworden. Door het gebruik van een private-public key infrastructure in combinatie met digital tokens kan de toegang tot gegevens op een need-to-know basis worden georganiseerd. Ook is er een significant kleinere basis infrastructuur nodig en niet onbelangrijk, is de kwaliteit van de gegevensverwerking sterkt toegenomen.

Zie ook Innovatie & Strategie op AG Connect Intelligence
Reactie toevoegen