Beheer

Windows 10
Satya Nadella prijst Windows 10 aan op Build 2015

Windows 10 belooft veel - zin en onzin van een  versnelde overstap

De zeven belangrijkste aandachtspunten voor organisaties die een overstap naar Windows 10 overwegen.

28 mei 2015

Wie herkent dit beeld niet? Bij een nadere kennismaking met een slagvaardig bedrijf blijken in de backoffice, in het magazijn of op een productieafdeling opeens nog een of meer character based applicaties in gebruik. Weinig op tegen, ‘als het maar werkt’. En dat doet het; want terugwaartse compatibiliteit, dat wil zeggen de zekerheid dat ooit aangekochte software steeds weer mee kan naar een volgende versie van het besturingssysteem, heeft bij Microsoft altijd hoog in het vaandel gestaan. Dat beleid typeert het bedrijf als een betrouwbare zakelijke partij, die z’n afnemers continuïteit belooft en dat – zo nodig over de millenniumgrens heen – ook waarmaakt. Het maakt Microsoft niet afhankelijk van de innovatiebereidheid van derden, zoals leveranciers van geo-informatie, voorraad-systemen, CAD-toepassingen of andere specialistische bedrijfsapplicaties.

 

Maar de compatibiliteitsmedaille heeft twee kanten. De legacy-ondersteuning maakt elke nieuwe versie van Windows steeds weer tot tussenoplossing; met één been in de toekomst en één been in het verleden. Bij Windows 10 zal dat niet anders zijn. Met zijn sterke inzet op multiplatform, mobility en cloud getuigt Windows 10 van een manmoedige poging om de toekomst te omarmen. Tegelijkertijd sleept het de ondersteuning met zich mee van applicaties uit de tijd van Vista of Windows XP en desnoods nog ouder.

 

Klanten willen dat het allemaal kan, dus Microsoft belooft het. Maar trouw aan het verleden heeft een prijs, en dat is complexiteit. Niet alleen voor de ontwikkelaars in Redmond, ook voor de IT-afdelingen die moeten implementeren, beheren en ondersteunen. AutomatiseringGids vroeg zeven specialisten van evenzovele toonaangevende werkplekdienstverleners naar hun kijk op Windows 10. Welke overwegingen moeten de timing van een overstap bepalen? Hoe zorg je dat zo’n migratie zo soepel mogelijk verloopt? En hoe zorg je dat de organisatie ook werkelijk uit Windows 10 haalt wat er voor haar inzit?

 

Microsoft claimt een reeks van voordelen van Windows 10. Welke daarvan zijn voor zakelijke gebruikers het meest relevant?

Universal apps met continuum-functionaliteit werken op een complete range van apparaten – van bureaucomputer en laptop tot smartphone en tablet. De apps passen zich steeds aan aan de schermafmetingen en de ‘inputmodus’ (wel of geen aanraakscherm) van het device. Doordat Microsoft alleen apps toelaat die aan een reeks van vastgelegde eisen voldoen, is de gebruiker verzekerd van een consistente gebruikservaring. Als een universal app vastloopt, borgt een veiligheidsmechanisme dat z’n gegevens alsnog worden weggeschreven, zegt Jos van Schouten.

De universal apps zijn onder Windows 10 de standaard en zitten dus niet meer – zoals onder Windows 8 nog wel het geval is – opgesloten in een aparte Modern Interface. Daarmee worden de klassieke executables, die als ze in nood zijn een hele computer plat kunnen leggen, verder teruggedrongen.

Windows 10 heeft een verbeterde balans tussen gebruikersgemak en veiligheid, volgens Peter van ‘t Verlaat. Traditioneel staan deze twee aspecten op gespannen voet. Dat medewerkers vaker mobiel zijn en thuis of onderweg gebruik maken van een device naar keuze, vereist een bepaalde openheid en toegankelijkheid. Microsoft lijkt met Windows 10 in staat deze aspecten te verenigen, onder meer door het aanbieden van alternatieven voor wachtwoordauthenticatie en door verbeterde mogelijkheden om zakelijke en persoonlijke gegevens van elkaar te scheiden. Verder is Windows 10 voorbereid op zakelijke applicaties die via appwinkels beschikbaar worden gesteld, generiek of op company-niveau. Dit biedt enerzijds de vrijheid die de gebruiker verwacht en anderzijds de beheersbaarheid die de IT-afdeling nodig heeft.

Jos van Schouten voegt daar nog aan toe dat het onder Windows 10 eindelijk afgelopen is met installatie en upgrades op basis van ‘images’, die de bestaande instellingen maar soms ook drivers of data plompweg overschrijven. Met de nieuwe ‘in-place upgrades’ wordt installeren en upgraden een stuk makkelijker, sneller en vooral ook veiliger. Het vergt bijvoorbeeld geen back-ups die verder gaan dan datgene wat je normaliter ook behoort te doen. Ook het tijdrovend zoeken naar drivers die nodig zijn voor dit of dat door de gebruiker zelf meegebracht apparaat, is niet meer aan de orde.

Paul Slijkhuis meldt een verbeterde aansluiting op nieuwe cloudgebaseerde beheertooling, zoals Intune (software-beheer) en Azure Active Directory (beheer van toegangsrechten). Het moeten beheren van software op steeds meer apparaten is voor IT-afdelingen een aanzienlijke belasting. Vooral waar is gekozen voor een bring-your-own-device-beleid zie je vaak de neiging om het beheer bij de gebruiker zelf neer te leggen. “Ik ken een organisatie die de eindgebruikers categorisch local adminrechten toekende. Daardoor ging de eindgebruiker-tevredenheid direct van 4 naar 7, maar ik denk niet dat dit de juiste manier is. Denk bijvoorbeeld aan het installeren van illegale of anderszins dubieuze software. Met de combinatie van Windows 10, Intune en Azure Active Directory wordt, verwacht ik, een meer verdedigbare aanpak mogelijk”, zegt Slijkhuis.

Edwint Veth onderschrijft deze voordelen, maar wel met een waarschuwing: “Reken je niet te snel rijk. De belangrijkste van deze voordelen gaan pas op als je er als organisatie ook op voorbereid bent. Als de gebruikers niet multidevice- en cloud-minded zijn kun je je afvragen wat Windows 10 hen oplevert. Dat geldt zo mogelijk nog sterker voor de interne IT-staf, want al die extra mogelijkheden op beheervlak werken pas als je eerst orde op zaken hebt wat betreft identitymanagement en het Active Directory in bredere zin.”

 

Welke overwegingen zouden bepalend moeten zijn voor de timing van een overstap op Windows 10?

Peter van ‘t Verlaat benadrukt dat organisaties zich vooral de vraag moeten stellen welke businessvoordelen Windows 10 brengt en hoe dat zich vertaalt in kostenverlaging en verbetering van time to market. “Je zou mogen verwachten dat kenniswerkers sneller en makkelijker kunnen samenwerken. Als dat inderdaad gebeurt, dan verdient een Windows 10-migratie zich snel terug. Maar ga niet overhaast te werk; laat hoe dan ook een aantal maanden tussen de releasedatum van Windows 10 for Business en de uitrol naar de rest van de organisatie. In deze periode kunnen de applicatietesten plaatsvinden en kan ervaring worden opgedaan met de versie van het besturingssysteem zoals op dat moment beschikbaar gesteld.”

Ook Paul Slijkhuis benadrukt dat er technisch gezien weinig reden tot haast is. “Microsoft heeft toegezegd Windows 7 nog tot 2020 te ondersteunen. Dat betekent dat de businesscase puur gestoeld mag zijn op overwegingen die te maken hebben met de bedrijfsvoering, zoals de productiviteitsverhogende functionaliteit. Maar die zit primair in de apps en niet zo zeer in besturingssysteem. Dat betekent dat een migratie eigenlijk pas echt pay-off zal hebben als gebruikers dergelijke apps gebruiken. Bij kenniswerkers die veel gebruik maken van standaard apps als Word, Excel en Powerpoint zal dat al gauw lukken, maar als je te maken hebt met taakwerkers die merendeels bezig zijn met bedrijfsapplicaties die nog niet zijn ‘ver-appt’, dan is het de vraag of je daar wel een businesscase voor een Windows 10-migratie van kunt maken.”

Vrijwel alle denkbare overwegingen om naar Windows 10 te migreren spelen voor wie nu Windows 7 gebruikt sterker dan voor wie al over is op Windows 8, dat al veel biedt van wat Windows 10 belooft. Daar komt nog bij dat de migratie naar Windows 8 waarschijnlijk nog niet zo lang geleden zal hebben plaats gevonden en dat je gebruikers ook niet te vaak moet plagen met een nieuwe omgeving. Vergeet niet dat het enthousiasme dat wij als IT’ers bij al die technische vernieuwing voelen, door de gebruiker meestal niet wordt gedeeld, waarschuwt Slijkhuis.

Als de gebruikers voor een of meer bedrijfsapplicaties nog vastzitten aan Win32-applicaties (met de .exe-extensie), dan kun je je afvragen of Windows 10 wel echt aantrekkelijk is. Natuurlijk is het prettig voor ze dat bepaalde generieke apps onder Windows 10 ook op hun smartphone of tablet te gebruiken zijn, maar het nut daarvan is natuurlijk beperkt zolang het gros van de bedrijfsapplicaties nog niet op de smartphone beschikbaar is, stelt Erik Heil. Ook Jos van Schouten benadrukt dat het economisch perspectief leidend moet zijn. “Is er bijvoorbeeld sprake van een breed omarmd BYOD-beleid, dan zal daarvan een prikkel uitgaan om op Windows 10 over te stappen. Hetzelfde geldt wanneer er onder Windows 8 al veel gebruik wordt gemaakt van apps. Maar als dergelijke functionele drijfveren ontbreken, dan kun je waarschijnlijk nog een hele tijd prima doorwerken onder Windows 7.”

Wat wel zaak is om in de gaten te houden, is de staat van de hardware; mogelijk maakt een overstap op Windows 10 een vervanging van de hardware noodzakelijk [zie verderop]. Het kan dan ook een overweging waard zijn met de overstap op Windows 10 te wachten tot het moment waarop de hardware aan vervanging toe is.

 

Aan welke eisen voldoet een goede pilot?

De Windows 10-migratie wordt een totaal andere dan alle eerdere Windows-migraties tot nu toe, voorspelt Edwin Veth. “Dat waren eigenlijk allemaal technische migraties. Die zijn in principe goed te plannen en managen. Bij deze migratie komt er iets fundamenteel anders bij, in vorm van een verandering van bedieningsstijl en werkstijl. Gaan gebruikers dat oppakken? Gaan ze ook echt voordeel halen uit touch- en stembediening? Worden ze productiever en creatiever als ze meerdere typen devices tot hun beschikking krijgen? Omarmen ze de nieuwe mogelijkheden die Windows 10 ze biedt? Alleen als dat gebeurt kun je van een geslaagde transitie spreken. Deze meer ‘zachte’ aspecten zullen op een of andere manier moeten worden meegenomen in de pilot. Alle technische issues in de pilot spreken wat mij betreft wel voor zich. De kunst wordt om daar naast te meten of er een transitie in bedienings- en werkstijl plaatsvindt. Je zou de pilotgebruikers daarover kunnen bevragen, waarbij de hamvraag is of ze na de pilot Windows 10 aan collega’s kunnen aanbevelen. Het meest interessant worden natuurlijk de bezwaren, want die laten zien waar je als IT-afdeling nog verbeteringen zult moeten aanbrengen.”

Een goede proef-implementatie omvat in ieder geval alle eindgebruiker­types – naar taak, rol en in gebruik zijnde apparaten, vindt Paul Slijkhuis. Verder is het van belang te zorgen dat gedurende de testperiode ook alle relevante gebruikscenario’s zijn uitgeprobeerd. Vraag de pilotgebruikers dus ook thuis en mobiel te werken, echt alle apps uit te proberen et cetera.

Een laatste waarschuwing van Peter van ’t Verlaat: Vergeet vooral niet dat ook de medewerkers van de Service Desk voorbereid moeten zijn op gebruikersvragen over de veranderingen.

 

Welke eisen stelt Windows 10 aan de laptops en desktop­systemen en aan de verdere infrastructuur?

Puur technisch gezien stelt Windows 10 geen zwaardere eisen dan Windows 7 of 8. Dat wil zeggen: een 1 GHz processor, 1 Gigabyte werkgeheugen (bij 32 bits), 16 Gigabyte lokale schijfruimte en een scherm met ten minste 1366x768 beeldpunten. Belangrijker is echter dat de universal apps die voor de Windows 8 of -10-omgeving werden ontwikkeld vaak wel systeem demanding zijn en een belabberde gebruikservaring opleveren op hardware die maar nipt voldoet aan de minimale requirements voor Windows 10. Omdat het gebruik van dergelijke apps waarschijnlijk de belangrijkste reden voor een overstap zal zijn, vindt Jos Van Schouten dan ook dat eigenlijk moet worden uitgegaan van de specificaties zoals die vandaag de dag min of meer de norm zijn voor een zakelijke bureaucomputer of laptop zoals je die vandaag de dag nieuw zou aanschaffen. “Dat wil zeggen zo’n 4 Gigabyte werkgeheugen en een multicore processor met een kloksnelheid 1,7 GHz of meer.”

Ook Paul Slijkhuis raadt aan niet te beknibbelen op systeemvermogen. “Om echt lekker te kunnen werken is het raadzaam wat meer systeemvermogen neer te zetten dan wat Microsoft formeel als vereist opgeeft. Als er iets is wat gebruikers irriteert dan is het een traag systeem, dus investeren in extra geheugen en een snelle processor, betaalt zich als regel dubbel en dwars terug.”

Een aanraakscherm is, mede dankzij het principe van de universal apps, geen vereiste om op een desktop of laptop met Windows 10 uit de voeten te kunnen. “Bedenk wel dat de voordelen van Windows 10 voor een belangrijk deel schuilen in de apps die je er mee kunt gebruiken. En die zijn – ook al kun je die ook met een muis bedienen – merendeels ontwikkeld met een aanraakinterface in gedachte”, merkt Slijkhuis op.

“Bij het invoeren van Windows 10 in een bestaande of nieuwe omgeving, zullen ook randvoorwaardelijke zaken geïnstalleerd moeten worden om te zorgen voor voldoende stabiliteit, veiligheid en voorziening van functionaliteit”, stelt Henk Timmerman. Te denken valt daarbij aan zaken als:

  • Deployment Tools (bv. SCCM of MDT)
  • Active Directory Functional levels (voor Group Policy en References)
  • Patch management Tools (bv. SCCM of Wsus)
  • Antivirus Tools & Endpoint Protection (bv. Mcafee, Symantec Endpoint Protection)
  • Mobile Device Management Tools (Mcafee EMM, Microsoft Office MDM, Microsoft Intune, SCCM)
  • Een bedrijfs-appwinkel, om controle te voeren over de software die door gebruikers zelf wordt geïnstalleerd

 

Welke bijzondere aandachtspunten zijn er bij overstap op Windows 10?

De ondersteuning van legacy-applicaties en win32-executables blijft voorlopig een risicogebied. Omdat daar nog steeds de klassieke Windows-vrijheden gelden, waar hackers misbruik van proberen te maken. “Interessant, maar voor zo ver ik weet nog steeds onbeantwoord, is de vraag wat de positie van Microsofts Office-suite wordt. Ik begrijp uit de berichtgeving dat deze suite wordt voorzien van API’s. Dat is een stap in de veilige richting en vergelijkbaar met de veilige architectuur van ‘het Modern-gedeelte’. Maar voor de compatibiliteit met de vele legacy-applicaties zullen deze API’s waarschijnlijk niet afdoende zijn; zo blijft de open Win32-architectuur toch een kwetsbaar gedeelte binnen het totaalpakket”, observeert Erik Heil. “Noodzakelijke compatibiliteit met het verleden komt met een prijs.”

Een andere spannende en evenmin geheel opgeloste kwestie is de ondersteuning van het beheer in de fase waarin de klassieke desktop (op Windows 7/8 of ingebed in Windows 10) en de universal apps naast elkaar in gebruik zijn. Beide paradigma’s hebben bij Microsoft een eigen beheer-platform: System Center voor de desktopwereld en Intune voor de app-platformen. Beide beheerplatformen hebben voorzieningen om uit te reiken naar de omgeving die feitelijk aan z’n tegenhanger toebehoort. Volgens Heil is het nog niet duidelijk of ze elkaar straks ook ten volle kunnen vervangen en welke van beide oplossingen uiteindelijk het beste zal voldoen in de heterogene omgeving, waarmee veel organisaties langer of korter zullen zijn opgezadeld. “Ook een volledig op Windows 10 gestandaardiseerde organisatie, zal in de praktijk de eerste tijd – mogelijk zelfs de eerste paar jaar – ‘heterogeen’ zijn in de zin dat er nog diverse Win32-applicaties in gebruik zullen zijn. Vrijwel elk bedrijf gebruikt bedrijfsapplicaties waarvan de leverancier niet een-twee-drie een appversie voor de tegeltjes-omgeving beschikbaar zal hebben. Microsoft doet enorm z’n best om applicatieontwikkelaars mee te krijgen, maar als je ziet hoeveel legacy bedrijven nog hebben en hoe oud dat vaak is, dan weet je dat de klassieke desktop en in het gunstigste geval de webinterface nog heel lang zal voortbestaan”, waarschuwt Heil.

Microsoft belooft continu nieuwe features toe te voegen. “Dat betekent voor de IT-afdeling continu opletten of dergelijke updates geen conflicten met bestaande bedrijfstoepassingen veroorzaken”, observeert Peter van ‘t Verlaat. “Denk bijvoorbeeld aan een browserupdate die een probleem veroorzaakt met de webinterface van een bedrijfsapplicatie.”

Zie de migratie niet uitsluitend als een technische uitdaging. De technische issues waar je tegenaan zult lopen, zullen meestal wel oplosbaar zijn. Met name als je ze al in de voorfase of in de pilot weet te identificeren. De kunst is dan ook om in een zo vroeg mogelijk stadium overzicht te krijgen van wat je zou willen testen. Wie gebruikt welke toepassingen, op welke devices en onder welke omstandigheden? Gelden er eventueel nog bijzondere eisen, bijvoorbeeld wat betreft toegang of beveiliging? De meeste organisaties hebben daar geen compleet beeld van.

Blindvaren op wat bij de IT-afdeling formeel is vastgelegd leidt dan tot verrassingen en voor eindgebruikers mogelijk vervelende situaties met software die ze zelf hebben geïnstalleerd of met afwijkende instellingen die ze ooit bij een IT-medewerker hebben losgepraat. Als regel mag je er van uitgaan dat dergelijke uitzonderingen functioneel zijn voor hún manier van werken en als dat na een migratie niet meer beschikbaar is, dan kun je dat niet afdoen met een ‘jammer, maar we ondersteunen dit niet’. Dat kan misschien wel zo zijn, maar de om de discussie daarover zuiver te houden is het zaak dat deze vóór en niet ná de migratie plaatsvindt.

Dat betekent dat je voorafgaand aan de migratie duidelijk en open communiceert. Een effective aanpak is vaak het inschakelen van key users die inventariseren wat binnen hun afdeling de wensen en de bijzonderheden zijn. Daarnaast is het van belang in de organisatie bewustzijn te creëren, bijvoorbeeld door in het restaurant of liever nog centraal op elke etage een demo-systeem met het nieuwe OS neer te zetten, adviseert René Scholten.

 

Eventuele tips voor een overstap op Windows 10?

Je kunt al een eerste ervaring opdoen met Windows 10 door op Azure (het cloudplatform van Microsoft) een virtual machine aan te maken met daarop een pre-release, stelt Paul Slijkhuis. Hoe een ander in z’n werk gaat wordt uit de doeken gedaan op tweaks.com..

Kijk verder dan de techniek alleen. Als IT’ers vinden we nieuwe technische mogelijkheden al gauw reuze hip, maar eindgebruikers kijken er vaak heel anders naar. Windows 10 volgt eigenlijk heel snel op Windows 8 en het is opnieuw een ingrijpende verandering van de manier van werken. De meeste gebruikers zitten daar niet op te wachten. Besteed dus ook aandacht aan voorlichting en wellicht ook training voor gebruikers, adviseert Jos van Schouten.

Migreer niet als vanzelfsprekend ‘as-is’, dus met alle instellingen zoals in de huidige omgeving. Het lijkt lekker veilig, maar je laat per definitie nieuwe mogelijkheden onbenut. Bijvoorbeeld op het vlak van authenticatie, waar Windows 10 een reeks van nieuwe mogelijkheden introduceert, met onder meer tokens en biometrie.

Duik vooraf goed in de documentatie en speur naar opties die gebruikers of systeembeheerders krachtiger ondersteuning bieden dan wat ze van Windows 7 gewend zijn, zegt Van Schouten. Neem dergelijke ‘nieuwe kansen’ meteen mee in de pilot. Van uitstel – ‘daar kijken we nog wel naar, als het eerst maar as-is draait’ – komt afstel, of in het gunstigste geval vertraagd voordeel.

Welke valkuilen en kinderkwalen Windows 10 in petto heeft, zullen we pas een maand of twee na de officiële introductie kunnen vaststellen, verwacht Van Schouten. Meestal vallen deze zaken wel mee, in die zin dat er eigenlijk altijd wel work-arounds mogelijk zijn en snel patches beschikbaar zullen zijn. Wie er niettemin beducht voor is, kan gewoon een kwartaal wachten met z’n overstap.

Je kan de servicedesk proactief inzetten, om gebruikers te helpen met deze verandering, zegt Peter van ‘t Verlaat. Bijvoorbeeld door bij elke call die binnenkomt een gebruikerstip mee te geven, of door op het self service portal te publiceren over de nieuwe features.

Henk Timmerman: Zorg voor een goede gebruikersinstructie over het nieuwe platform. En zorg voor uitwijkmogelijkheid, zeker als het gaat om kritieke systemen.

 

Wel of niet een bigbang-aanpak volgen?

Dat ligt voor Windows 10 niet anders dan voor wat voor migratie dan ook. Jos van Schouten verklaart zich ‘in principe voorstander van een bigbang-aanpak op lokatieniveau’, mits de omvang van de organisatie en de beschikbaarheid van IT-mankracht het toestaat. “Big bang betekent sowieso dat je veel intensiever moet voorbereiden, maar een goede voorbereiding loont eigenlijk altijd bij migratie. Gefaseerde overgang ontaardt te gemakkelijk in een verlengde en opgeschaalde pilot, wat uiteindelijk meestal meer tijd kost en minder voorspelbaarheid oplevert.”

Ook Henk Timmerman ziet een organisatiebrede big bang nog niet als een optie voor de zakelijke markt. “Er zijn nog te veel zaken die problemen opleveren na een in-place upgrade, wat een overbelasting van servicedesk.”

Breng de migratie terug tot behapbare tranches, vindt ook Paul Slijkhuis. Dat kunnen afdelingen zijn of etages. Maar meestal is een opdeling en prioritering op basis van zakelijk voordeel uit migratie het meest logisch. Soms is het goed de migratie te laten samenvallen met een toch al geplande fysieke verhuizing of een overstap op flex-plekken.

Voor dit artikel spraken we met:

René Scholten, Infrastructure architect bij Capgemini
Erik Heil, Lead Architect bij Centric
Peter van ‘t Verlaat, Manager managed services & Outsourcing bij ­Fujitsu
Edwin Veth, Alliance manager Microsoft bij SLTN Inter Access
Paul Slijkhuis, Computer specialist bij KPN Consulting
Jos van Schouten, System Engineer bij OGD ict-diensten
Henk Timmerman, Senior exploitation engineer bij Simac

 

 

 
Lees het hele artikel
Je kunt dit artikel lezen nadat je bent ingelogd. Ben je nieuw bij AG Connect, registreer je dan gratis!

Inloggen

Registreren

  • Direct toegang tot AGConnect.nl
  • Dagelijks een AGConnect nieuwsbrief
  • 30 dagen onbeperkte toegang tot AGConnect.nl

Ben je abonnee, maar heb je nog geen account? Laat de klantenservice je terugbellen!