Banken aarzelen met SEPA-migratie

28 augustus 2009

Begin 2008 is de Single Euro Payments Area (SEPA) geïntroduceerd. Iedereen in Europa gaat hiermee in een of andere vorm te maken krijgen. SEPA maakt het mogelijk dat betalingen aan personen en bedrijven in participerende landen net zo makkelijk zijn als het overmaken van betalingen binnen nationale grenzen. Dit moet leiden tot een aanzienlijke kostenbesparing van het betalingsverkeer op Europees niveau in 31 landen. Dus ook landen die de euro niet gebruiken als nationaal betaalmiddel zullen SEPA ondersteunen. De participerende landen hebben een SEPA-migratiescenario en naar verwachting zal rond 2015 het nationale betalingsverkeer zijn vervangen in de eurozone. Lokale bankpasjes, overschrijvingen en incasso’s zullen dan SEPA-betaalproducten zijn.

Voor bedrijven en banken zullen de voordelen pas op langere termijn zichtbaar worden, en alleen na aanzienlijke investeringen. De complexiteit van het betalingsverkeer gaat toenemen. Banken zullen door het wegvallen van de financiële landsgrenzen concurrenten krijgen die gebruik willen maken van de schaalvoordelen. Door de toegenomen complexiteit en concurrentie kunnen de beloofde kostenbesparingen alleen haalbaar worden als de juiste architectonische beslissingen worden genomen.

SEPA is geïntroduceerd op 28 januari 2008, de migratie is bij veel banken echter nog niet voltooid. Hoe kan de inrichting van banken afgerond worden, zodat de mogelijkheden van SEPA maximaal benut worden met beperkte investeringen?

De kenmerken van SEPA maken het nodig dat banken hun hoge volume betalingsverkeer anders moeten gaan beschouwen. Banken verdelen de huidige geldstromen tussen nationale en internationale betaalsystemen. Nationale betaalsystemen zijn relatief simpel en zijn in hoge mate geautomatiseerd. Daarnaast zijn ze in staat om grote aantallen betalingen in korte tijd te verwerken. Internationale betaalsystemen hebben tegengestelde kenmerken. Ze zijn complex, handmatige interventies zijn mogelijk en de volumes beperken zich tot zo’n 5 procent van het betalingsverkeer (zie kader).

SEPA kan beschouwd worden als nationaal betalingsverkeer wat betreft de aantallen, het heeft echter de kenmerken van de complexiteit van internationaal betalingsverkeer. De onzekerheid over de SEPA-migratie in Europa, en de verwachte commerciële successen op korte termijn, heeft sommige banken doen besluiten om te wachten met het geschikt maken van hun belangrijkste systemen voor SEPA. Hoewel onvermijdelijk, is de SEPA-afhandeling als het belangrijkste betalingsverkeer nog niet bij alle banken afgerond. Hoe SEPA te implementeren, is van essentieel belang voor de kostenstructuur in de komende jaren:

  • Banken die hun internationale betaalsystemen hebben aangepast voor SEPA zouden kunnen onderzoeken of bij verdere toename van het SEPA-betalingsverkeer de nationale betaalsystemen ingezet kunnen worden. Dat betekent wel dat de investeringen twee keer moeten worden uitgevoerd. Een ander tegenargument is dat SEPA ook Europese incasso zal introduceren. Incasso is een onbekend product in het internationale betalingsverkeer, waardoor de investeringen in deze tussenoplossing altijd hoog zullen blijven.
  • Een vervanging van het betaalsysteem kan een goede keuze zijn. Met de keuze van een pakket kan schoon schip gemaakt worden met een oplossing bestand tegen de veranderingen van het komend decennium. Bepaalde delen van de functionaliteit van banken zijn niet in pakketvorm beschikbaar. Met name de dienstverlening aan grote bedrijven vraagt specifieke implementaties.
  • Gezien de hoge volumes die nationale betaalsystemen kunnen ondersteunen, lijkt het voor de hand te liggen deze aan te passen. In een eerste analyse lijkt het mogelijk om de gegevensstromen te verrijken met SEPA-functionaliteit. Dit betekent wel dat alle interfaces van systeemcomponenten veranderd moeten worden. Bijvoorbeeld systemen voor de opslag van klantgegevens (langere namen en adressen) maar ook factuursystemen (IBAN in plaats van rekeningnummer).

Een bijkomende complexiteit van SEPA is dat de berichtenuitwisseling tussen banken onderling, en met bedrijven, op basis van XML gaat plaatsvinden. De betaalsystemen van banken zijn in het algemeen niet geschikt voor het omgaan met de flexibiliteit die door het gebruik van XML wordt gevraagd. Een vertaling van XML naar COBOL-interfaces is dan ook gemeengoed. Dat betekent niet dat de XML-attributen een-op-een moeten worden overgenomen in de COBOL-interfaces. Het verbreden van interfaces van de betaalsystemen kan slimmer worden aangepakt.

De SEPA-informatie-uitwisseling kan uit meer dan honderd attributen bestaan. Een enorme toename vergeleken met de handvol attributen die in het huidige betalingsverkeer gehanteerd worden. De informatie-uitwisselingen tussen de applicaties van de betaalsystemen en de opslag van deze gegevens neemt enorm toe. Door de toename van de complexiteit van de interfaces zal zonder maatregelen een groter deel van het veranderingsbudget opgaan aan onderhoud. Daarbij is de standaardisatie van het SEPA-berichtenverkeer nog niet uitgekristalliseerd. Zo liggen er vereenvoudigingsvoorstellen bij het ISO-comité (ISO 20022 Standards Evaluation Groups). Zijn er mogelijkheden voor banken om SEPA goed te ondersteunen maar toch de veranderingen in hun betaalsystemen beperkt te houden?

De SEPA-berichten kunnen worden beschouwd als een groepering van gegevens waarbij niet alle groepen even noodzakelijk zijn voor een specifieke stap in het betalingsproces. De informatiegroepen die niet van belang zijn voor de betalingssystemen van de banken kunnen anders behandeld worden dan primaire data. Bijvoorbeeld, een identificatienummer van een debiteur zal niet gebruikt hoeven te worden om een betaling te sturen in het proces, in tegenstelling tot het accountnummer van de bank.

Een mogelijkheid is om de SEPA-berichten bij binnenkomst in het betalingsproces te splitsen. Alleen die gegevens die noodzakelijk zijn voor de primaire bankprocessen worden doorgegeven aan de applicaties om de betaalopdracht uit te voeren.

Het complete bericht wordt opgeslagen in een ‘Opdrachten Depot’ in de vorm van het oorspronkelijke XML-bericht. Het ‘Opdrachten Depot’ is een database met een combinatie van opslag voor XML-berichten en een relationeel deel voor het registreren van de status van de betaalopdracht binnen de bank. Hierdoor ontstaat een model dat hoge volumes en zeer snelle statuswijzigingen ondersteunt.

De voorgestelde architectuur heeft als groot bijkomend voordeel dat een rapportage aan de klant kan worden opgemaakt met een hoge mate van flexibiliteit. Omdat alle details voorhanden zijn, kunnen additionele diensten aan de klanten worden aangeboden om de kwaliteit van de rapportage aan de wensen van de Europese zakelijke klant aan te passen, met bijbehorende tariefstructuur.

Peter Droppert is werkzaam als lead IT-architect bij Architome en houdt zich vooral bezig met informatiearchitecturen in de internationale financiële sector.

 SEPA-diensten
Het nationale betalingsverkeer kenmerkt zich door hoge volumes met een lage complexiteit. Dit in tegenstelling tot het internationale betalingsverkeer, dat lage volumes met een hoge complexiteit kent. Vaak vallen specifieke diensten, zoals urgente betalingen, hier ook onder het internationale betalingsverkeer. SEPA integreert de kenmerken van beide soorten, met de nadruk op simpel en Euro(pees). Complex nationaal betalingsverkeer valt hier (nog) niet onder.
Om het nationale betalingsverkeer te ondersteunen, richtten de IT-systemen zich vooral op het non-functionele karakter. Simpel en snel. Complexere diensten konden deels handmatig afgehandeld worden. Door SEPA wordt het een uitdaging voor de IT-systemen om de non-functionele eisen te blijven vervullen, maar met toenemende functionele eisen, zonder terug te kunnen vallen op handmatige verwerking. Als voorbeeld kan worden genoemd de eisen van sommige Europese nationale banken op het gebied van grensoverschrijdend betalingsverkeer. Ieder land heeft specifieke eisen op het gebied van antiterrorisme en witwaspraktijken, waarbij voor sommige landen zelfs betalingen uit bepaalde gebieden gerapporteerd moeten worden.
De grensoverschrijdende activiteiten van Europese landen is vooral een onderlinge uitwisseling van producten en diensten. Slechts een klein percentage is non-Europees, en valt daarmee buiten SEPA. Het is niet uitgesloten dat er SEPA-diensten worden ontwikkeld voor landen waarmee de Europese Unie veel betalingsverkeer heeft, zoals Turkije en Marokko. Ook de toename van de betekenis van de euro heeft invloed op het gebruik van SEPA buiten Europa.
Een extra dimensie wordt gegeven door de introductie van de SEPA Incasso. Door SEPA wordt het mogelijk dat internationale bedrijven hun incassoverkeer centraliseren in een Europees land. Met name voor telecom- en energiebedrijven lijkt dit een kostenbesparend product. SEPA Incasso wordt in de eerste landen geïntroduceerd op 1 november 2009. Een jaar later zullen alle SEPA-landen dit ondersteunen.

 Bestandsformaten
Op dit moment heeft ieder land eigen bestandsformaten om betalingen uit te voeren en te rapporteren. De meeste nationale bestandsformaten zijn niet geschikt voor Europees betalingsverkeer. De European Payments Council (EPC), de vereniging van banken in Europa, heeft op basis van de XML-standaard ISO 20022 een aantal voorschriften beschikbaar gesteld. Deze XML-standaard is rijker aan informatie dan de huidige bestandsformaten zoals CLIEOP (Nederland), CIRI (België) et cetera. ISO 20022 wordt ook wel UNIFI (UNIversal Financial Industry) genoemd.
EPC beschrijft de volgende UNIFI-formaten:

  • Uitwisseling van informatie tussen banken. Het gebruik van UNIFI voor het inter-bankverkeer is dwingend voorgeschreven.
  • Betaalopdrachten van bedrijven aan banken. Voorstellen voor het gebruik van UNIFI zijn beschikbaar, en zijn door de meeste banken overgenomen.
  • Rapportage van banken aan bedrijven. Er is een UNIFI-definitie beschikbaar, maar het gebruik hiervan binnen SEPA is nog niet vastgelegd.

De overschakeling van eenvoudige, COBOL-gerichte, bestandsformaten naar XML-berichten is complex en kostbaar. Voor bedrijven is het relatief eenvoudig om XML te genereren uit de SEPA-modules van hun ERP-pakketten. Echter, als gevolg van de additionele informatie die nodig is, zal de debiteuren/crediteurenadministratie moeten worden aangepast. De afstemming van facturen en binnenkomende betalingen (reconciliatie) op basis van SEPA-elementen zal gaan plaatsvinden. Juist deze verbetering zal de kosten voor het betalingsverkeer verminderen.



 
Lees het hele artikel
Je kunt dit artikel lezen nadat je bent ingelogd. Ben je nieuw bij AG Connect, registreer je dan gratis!

Inloggen

Registreren

  • Direct toegang tot AGConnect.nl
  • Dagelijks een AGConnect nieuwsbrief
  • 30 dagen onbeperkte toegang tot AGConnect.nl

Ben je abonnee, maar heb je nog geen account? Laat de klantenservice je terugbellen!